Оддий ҳазил қандай қилиб Ўзбекистонда сиёсатга айланиб кетди? (1-мақола)

Мақолани ўқиб, кўпчилик хафа бўлиши мумкин, шу боис олдиндан узр сўраймиз. Зеро, мақсадимиз миллий масс-медиамиз умумэътироф этилган принциплар асосида ишласа, тараққий этса… 

3 кун аввал Ўзбекистоннинг нуфузли интернет сайтларида, жумладан, Qalampir.uzXS.uz (Халқ сўзи online) ва Effect.uz сайтларида ушбу хабар эълон қилинди: «Нур-Султон шаҳрининг номи қайта Остонага ўзгартирилади».

Бироқ бу хабар асоссиз (ёки ёлғон) эди, чунки…

Ўзининг кутилмаган ҳазиллари билан танилган Fishki.net сайти 2019 йил 1 апрель куни «Город Нурсултан переименуют обратно в Астану» деган мақола эълон қилди. Мақола 1 апрель ҳазили бўлиб, ундаги барча маълумотлар тўқиб чиқарилган ва вақт ўтиб барчанинг ёдидан кўтарилганди.

Мақола муаллифлари ҳаммаси ҳазил эканлигини ҳам ёзиб қўйишган.

Бироқ бир йилдан сўнг 7 июнь куни соат 6:50 да журналист Баҳодир Аҳмедов телеграм каналида «Fishki.net»нинг ҳазилини эслайди:

Нимагадир Баҳодир Ахмедов постни 5 соатдан сўнг ўчирган.

Мақоланинг ҳазил эканлигига эътибор бермаган Xs.uz cайти (эҳтимол бошқалардан аввалроқ эълон ёки хайп қилиш учун) соат 11:56 да (таржима) мақолани эълон қилади.

Фейк хабар 1616 марта кўрилган.

Ортидан Effect.uz сайти соат 17:19 да таржима қилинган мақолани “ўғирлайди”, бироқ улар ҳам мақола ҳазил эканлигига эътибор беришмайди.

Фейк хабар 716 марта кўрилган.

Qalampir.uz ҳам улардан қолиб кетишни хоҳламайди.

Бу сафар фейк хабарни кўпчилик, нақ 20212 киши ўқийди.

Қизиқ ҳолат: биласиз, Баҳодир Аҳмедов Qalampir.uz сайтида ишлайди. Шу сабаб баъзи саволлар туғиладики, Qalampir.uz Баҳодир Аҳмедовдан ўзлари сўраб олишар?

Хуллас, оддийгина ҳазил Ўзбекистонга келиб, жиддий сиёсий ахборотга айланиб кетди.

Ҳали ҳам ишонмаяпсизми? Кечаги «Рутан» билан боғлиқ воқеага эътибор беринг!

Podrobno.uz 5 йил аввал «Рутан» препарати ихтиро қилинганлиги ҳақида пост эълон қилган бўлса-да, кеча «Рутан»нинг яна ихтиро қилинганлигини ёзди. 300 дан ортиқ сайтлар ва телеграм каналларида «Ўзбекистон олимлари коронавирусга қарши дори ихтиро қилди» сарлавҳаси остида хабарлар тарқалди. Негадир, менинг севимли нашрим Qalampir.uz ҳам улар орасида бор.

Бу хабарларни эса миллиондан ортиқ инсонлар ўқиди.

Хулоса қилиб айтганда, бундай кулгули ва ғалати ҳолатларга (1) интернетдаги кўчирмачилик ва миллий ахборот сигментида (2) fact checking (хабарнинг ҳаққонийлигини текшириш) йўқлиги сабабчидир.

Бундан ҳам кулгули ва ғалати ҳолатларни кейинги 2-мақоламизда ўқишингиз мумкин

Суқрот Тошкандий

Агарда Сиз сайтда хато кўрсангиз уни белгиланг ва Ctrl+Enter тугмаларини босинг.

Фикр билдириш

Email manzilingiz chop etilmaydi.

Хатолик тўғрисида хабар

Таҳрирловчига юбориладиган матн: